Koszyk rattanowy do chleba – jak go wybrać, przygotować, używać i pielęgnować

Czym jest koszyk rattanowy do chleba?

Koszyk rattanowy to akcesorium do garowania, czyli ostatniego wyrastania uformowanego ciasta przed pieczeniem. Ścianki koszyka podtrzymują bochenek, więc ciasto rośnie w górę, a nie rozlewa się na boki. Po przełożeniu na blachę lub łopatę chleb zachowuje kształt, a na upieczonej skórce widać wzór odciśnięty przez rattan. Z takich koszyków korzystają zarówno piekarnie, jak i osoby pieczące chleb w domu.

Rattan to naturalny surowiec pozyskiwany z pnących palm, m.in. z kalamusa rotangowego, rosnących w tropikalnej Azji. Jest lekki, giętki i wytrzymały. Podczas produkcji pasma rattanu obrabia się mechanicznie i parą wodną – w wysokiej temperaturze stają się plastyczne i można z nich formować koszyki o różnych kształtach. Po wyschnięciu twardnieją, a koszyk pozostaje lekki.

W sklepach spotkasz dwie pisownie – „koszyk rattanowy” i „koszyk ratanowy” – obie dotyczą tego samego materiału. Nie myl go natomiast z technorattanem (polirattanem). To tworzywo sztuczne, stosowane głównie w meblach, a w koszykach do garowania sprawdza się naturalny rattan.

Rattan a wiklina – czym różnią się koszyki do garowania?

Koszyki rattanowe i wiklinowe pełnią tę samą funkcję i wymagają podobnej pielęgnacji. Różnią się surowcem, sposobem wykonania i wzorem, jaki zostawiają na chlebie.

Wybór między rattanem a wikliną to więc głównie kwestia wyglądu bochenka i potrzebnego kształtu. Jeśli wolisz klasyczną wiklinę, zobacz okrągłe koszyki wiklinowe. Wszystkie materiały i kształty, łącznie z modelami z tworzywa, znajdziesz w kategorii koszyki do wyrastania chleba.

Jaki koszyk rattanowy wybrać – kształt i rozmiar

Kształt koszyka przenosi się na kształt bochenka, dlatego zacznij od tego, jaki chleb chcesz upiec. W naszej ofercie koszyki rattanowe dzielą się na dwie grupy:

• Okrągłe koszyki rattanowe – do tradycyjnych okrągłych bochenków, np. pszennych.
• Podłużne koszyki rattanowe – do podłużnych bochenków, które łatwo pokroić w równe kromki.

Na rynku spotyka się też koszyki owalne, prostokątne czy trójkątne. Asortyment zmienia się na bieżąco, więc jeśli szukasz nietypowego kształtu, sprawdź aktualną ofertę lub zapytaj nas o dostępność.

Rozmiar dobierz do masy ciasta. Pojemność koszyków podaje się zwykle w kilogramach ciasta, a liczy się cała jego masa – mąka, woda i dodatki, nie sama mąka. W zbyt małym koszyku ciasto wyrośnie ponad krawędź, a w zbyt dużym bochenek straci wysokość. Szerzej opisujemy to w poradniku o tym, jak dobrać pojemność koszyka do masy ciasta.

Jak przygotować koszyk rattanowy do pierwszego użycia

Nowy koszyk przed pierwszym garowaniem warto oczyścić, wysuszyć i zabezpieczyć. Potrzebujesz tylko czystej wody, oleju w sprayu i piekarnika.

1. Opłucz koszyk czystą wodą. Nie używaj detergentów, mydła ani innych środków czyszczących – także tych opisywanych jako łagodne czy naturalne. Przepłucz go równomiernie pod strumieniem wody i odstaw na chwilę, aby ociekł.
2. Wysusz go w piekarniku. Koszyk pozostawiony do wyschnięcia na blacie może zacząć nieprzyjemnie pachnieć, a z czasem może pojawić się na nim pleśń. Osuszenie ręcznikiem papierowym nie wystarczy, bo rattan pozostanie wilgotny w środku. Rozgrzej piekarnik do 140–160°C i susz koszyk co najmniej 20 minut. Z termoobiegiem, który równomiernie rozprowadza gorące powietrze, czas może być krótszy. To jedyny moment, kiedy koszyk trafia do piekarnika.
3. Lekko go naoliw. Suchy koszyk spryskaj olejem w sprayu – cienka warstwa chroni rattan przed rozwarstwianiem. Aplikacja ma być delikatna: trzymaj atomizer w odległości co najmniej 30 cm, a w zależności od wielkości koszyka wystarczą 2–3 naciśnięcia.
4. Schowaj go w czystym miejscu. Przechowuj koszyk tak, by nie zbierał kurzu, np. w pudełku.

Te same kroki – płukanie, suszenie w piekarniku i olejowanie – powtarzasz za każdym razem, gdy myjesz koszyk wodą.

Jak używać koszyka rattanowego do garowania chleba

Przed włożeniem ciasta koszyk trzeba zabezpieczyć przed przywieraniem: obsypać go samą mąką albo wyłożyć tkaniną. Uformowane ciasto wkładaj łączeniem do góry – po odwróceniu koszyka gładka strona bochenka znajdzie się na wierzchu.

Sposób 1: koszyk obsypany mąką

Ciasto styka się bezpośrednio z rattanem, więc na skórce zostaje wyraźny wzór koszyka. Ten sposób częściej stosuje się w piekarniach. Do obsypania najlepiej użyć mieszanki mąki ryżowej i pszennej. Mąka ryżowa nie zawiera glutenu, dzięki czemu ogranicza przyklejanie się ciasta, ale sama potrafi zostawiać na brzegach bochenka drobne kuleczki. Dodatek mąki pszennej daje równiejszy efekt.

Mąki potrzeba niewiele: na początek wymieszaj po czubatej łyżce obu rodzajów i w razie potrzeby zwiększ ilość. Wetrzyj mieszankę dłonią w rattan, aby równomiernie pokryła wnętrze, a nadmiar delikatnie wytrzep – mąka nie powinna zalegać w koszyku. Więcej o właściwościach poszczególnych mąk przeczytasz w artykule o rodzajach i typach mąki.

Sposób 2: koszyk wyłożony ściereczką lub pokrowcem

Wnętrze koszyka wyściel bawełnianą ściereczką – bawełna dobrze przepuszcza powietrze w porównaniu z wieloma innymi tkaninami. Posyp ją mieszanką mąki ryżowej i pszennej w proporcji 1:1 i włóż ciasto. Zamiast luźnej ściereczki możesz użyć materiałowego pokrowca na koszyk – takie pokrowce szyjemy sami.

• Zalety: tkanina chroni ciasto przed przywieraniem do brzegów, dlatego ten sposób sprawdza się, gdy ciasto ma garować dłużej, np. gdy chleb chcesz upiec dopiero wieczorem.
• Wady: tkanina jest barierą między ciastem a rattanem, więc wzór koszyka na skórce będzie słabo widoczny.

Gdy ciasto wyrośnie, odwróć koszyk nad blachą lub łopatą i delikatnie wyłóż bochenek. Sam koszyk zostaje poza piekarnikiem.

Jak czyścić i pielęgnować koszyk rattanowy

Koszyk czyść od razu po wyłożeniu chleba – zaschnięte resztki ciasta i mąki trudniej usunąć.

1. Wytrzep koszyk z resztek mąki. Jeśli coś przyschło, delikatnie opukaj go dłonią lub drewnianym przyborem, np. łopatką.
2. Wyczyść wnętrze szczotką z miękkim, elastycznym włosiem z tworzywa sztucznego. Nie używaj szczotek drucianych ani takich z szorstkim włosiem naturalnym.
3. Resztki ze szczelin usuń plastikowym szpikulcem do przekąsek, małym drewnianym kołeczkiem albo nową szczoteczką do zębów z miękkim włosiem (soft lub ultra soft).
4. Przed schowaniem upewnij się, że koszyk jest suchy, i odłóż go w miejsce, w którym nie będzie się kurzył.

Czy koszyk rattanowy trzeba myć po każdym użyciu?

Nie. Na co dzień wystarczy czyszczenie na sucho. Rattan intensywnie chłonie wodę i częste mycie może go zniszczyć, nawet jeśli koszyk jest prawidłowo suszony, dlatego płucz go pod bieżącą wodą rzadko – najwyżej co kilka miesięcy. Zawsze rób to bez detergentów, a po płukaniu wysusz koszyk w piekarniku i w razie potrzeby ponownie spryskaj go olejem.